Lepiej zapobiegać niż leczyć

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Odleżyna (łac. decubitus, ang. bedsore) jest martwicą tkanki umiejscowionej na wypukłych częściach układu kostnego, powstają na skutek ucisku, w wyniku którego dochodzi do zamknięcia światła naczyń żylnych, a następnie tętniczych. Efektem ucisku jest uszkodzenie górnej warstwy skóry sięgające do tkanki mięśniowej, a w ciężkich przypadkach nawet do kości.
Foto:
Przeczytanie artykułu zajmie Ci 4 minuty

Profilaktyka odleżyn

W ciągu wielu lat badań wykazano, że najskuteczniejszą metodą walki z odleżynami jest ich prewencja. Co więcej, odleżynom można i należy zapobiegać! Profilaktyka odleżyn jest istotnym elementem terapii. Podstawowym zadaniem jest odpowiednia pielęgnacja skóry, której celem jest zachowanie jej elastyczności i suchości. Wszystkie fałdy skórne należy starannie osuszać, a w razie nietrzymania moczu lub stolca podczas każdej zmiany bielizny starannie oczyścić i zabezpieczyć. Należy przeciwdziałać poceniu się chorego poprzez stosowanie bawełnianej bielizny i pościeli. Należy usuwać z pościeli/łóżka chorego okruchy, zbędne przedmioty i zanieczyszczenia.
Ważnym elementem profilaktyki jest stosowanie pozycji ułożeniowych i częste ich zmiany. W przypadku pozycji ułożenia na plecach zagrożonymi okolicami są: kość krzyżowa, pięty, łopatki i łokcie. Bardzo ważne jest ułożenie na boku pod kątem około 30 st. Przy ułożeniu 135 st .trzeba zadbać o to, żeby odleżyna nie dotykała powierzchni łóżka. Zagrożone są też wewnętrzne powierzchnie kończyn dolnych w okolicy stawów kolanowych, jak również okolica kostek. W ułożeniu na brzuchu niezbędne jest umiejętne zabezpieczenie przed nadmiernym uciskiem kolca biodrowego przedniego i odciążenie krawędzi kości piszczelowej. Należy unikać długotrwałej pozycji siedzącej.
W profilaktyce i terapii odleżyn niebagatelną rolę odgrywają środki pomocnicze, takie jak: poduszki i materace gąbkowe, żelowe, pneumatyczne, materace dynamiczne zmiennociśnieniowe i kształtki rehabilitacyjne.

Leczenie ogólne

•usuwanie dalszego ucisku na obszar zagrożony,
•zachowanie zdrowej skóry i tkanek w otoczeniu zmiany,
•zapobieganie zakażeniom i ich ewentualne leczenie,
•kontrola cukrzycy i innych schorzeń towarzyszących,
•uzupełnienie niedoborów pokarmowych,
•stała kontrola bólu.

Właściwa dieta i sposób żywienia

•systematyczne podawanie posiłków,
•dieta wysokobiałkowa,
•unikanie pokarmów zalegających w żołądku, ostrych marynat,
•zakaz spożywania napojów alkoholowych,
•unikanie potraw smażonych, pieczonych,
•unikanie nasion strączkowych, fasoli, kapusty, wędlin, serów, konserw rybnych, boczku, smalcu,
•należy podawać gotowane mięso, duszone w folii, warzywa gotowane, tarte surówki, soki, słabą herbatę, graham, ser twarogowy, ziemniaki, mleko, jaja.

Postępowanie terapeutyczne

•częste obracanie, zmiana pozycji, poruszanie się pacjenta,
•poprawa aktywności pacjenta,
•stosowanie ćwiczeń biernych, czynnych wolnych,
•pionizacja i uruchomienie pacjenta,
•zabiegi fizykoterapeutyczne i drenaż limfatyczny,
•program rehabilitacji powinien być zindywidualizowany i dostosowany do możliwości pacjenta,
•nadrzędnym celem jest utrzymanie aktualnego poziomu sprawności i zakresów ruchów i dążenie do ich poprawy.

Leczenie odleżyn

Współczesna fizjoterapia i medycyna fizykalna dają możliwości stosowania wielu rodzajów bodźców i oddziaływań.

Istotnym narzędziem fizjoterapeutycznym przynoszącym potwierdzone, bardzo dobre efekty terapeutyczne jest laseroterapia. Biostymulację laserową można przeprowadzić w różny sposób – w zależności od rodzaju użytego sprzętu. W przypadku występowania odleżyn ze zmianami martwiczymi należy przede wszystkim oczyścić pole zabiegowe ze zmian martwiczych. Przygotowania dokonuje się chirurgicznie.
Zabiegi laseroterapii można stosować codziennie przez okres 10-15 dni, w razie potrzeby serię zabiegów można powtórzyć. W związku z właściwościami biostymulacyjnymi promieniowania laserowego nie jest błędem wykonanie zabiegu co drugi dzień.

Dobre efekty w leczeniu odleżyn przynosi naświetlanie – biostymulacja światłem spolaryzowanym. Potwierdzono, że terapia ta przyczynia się do szybszego gojenia się ran, pobudza ziarninowanie, hamuje proces pogłębiania się zmian martwiczych w odleżynie, przyspieszając regenerację tkanek.
Przed przystąpieniem do zabiegu światłem spolaryzowanym należy dokładnie oczyścić pole zabiegowe ze zmian martwiczych. Czas naświetlania dla jednorazowego zabiegu wynosi 4-10 minut na każdy sektor. Zabieg ten można prowadzić dwa razy dziennie, np. rano i wieczorem. Poprawa stanu widoczna jest bardzo szybko, z reguły po kilku dniach.

Kolejnym i bardzo dobrym zabiegiem jest elektrostymulacja (ES). Można ją stosować na wszystkich etapach gojenia ran przewlekłych w celu pobudzenia autolizy i reaktywacji wczesnej fazy zapalnej, działania przeciwbakteryjnego, pobudzenia ziarninowania oraz naskórkowania.

W leczeniu odleżyn można zastosować także wiele innych dostępnych terapii, w zależności od posiadanych możliwości, umiejętności, a przede wszystkim stanu chorego.
Warto zastosować takie zabiegi jak: masaż suchy zdrowych tkanek miękkich sąsiadujących z raną, drenaż limfatyczny, hiperbaryczną terapię tlenem, ćwiczenia ruchowe mające na celu pobudzenie krążenia.

W terapii odleżyn konieczna jest współpraca fizjoterapeuty zarówno z lekarzem, jak i pielęgniarką. Bardzo ważna jest edukacja i współpraca z rodziną chorego leżącego.

Edukacja pacjenta

•nauka prawidłowego dbania o skórę – nawilżanie, oglądania, higieny osobistej skóry i okolic intymnych,
•po osuszeniu skóry – środki natłuszczające i nawilżające,
•stosowanie miękkiej i gładkiej bielizny osobistej, unikanie fałdów, leżenia na guzkach, szwach,
•częsta zmiana pozycji w łóżku – (co 2 godziny),
•możliwość stosowania materaca przeciwodleżynowego,
•obcinanie regularne paznokci u rąk i nóg.

mgr Anna Sachs

www.rehabilitacjamikolow.pl
www.facebook.com/rehabilitacjasalwatorpark
www.twitter.com/SalwatorPark